DYSLEKSJA

 

 

 

Przyczyny dysleksji

Problem dysleksji pozostaje stale aktualny. W szkolnej rzeczywistości, na różnych poziomach edukacji, stwierdza się coraz większą liczbę uczniów ze specyficznymi trudnościami w nauce czytania i pisania. Głównym tego powodem jest coraz większa świadomość społeczna, co wpływa na fakt, że uczniowie tacy są dostrzegani i wcześniej rozpoznawana jest u nich dysleksja. Inną przyczyną jest brak właściwej stymulacji rozwoju dzieci, niedostatek takich form aktywności jak: zabawy manipulacyjne ( np. wycinanie, lepienie z plasteliny), ćwiczenia grafomotoryczne ( rysowanie, kolorowanie, malowanie), zabawy ruchowe (gra w gumę, w klasy, skakanie na skakance), czytanie książek, słuchanie głośnego czytania czy audycji radiowych. W dzisiejszych czasach dominuje pobieranie informacji za pośrednictwem obrazu ( bez wysiłku i szybciej), zamiast za pomocą czytania tekstu. Jeszcze inną przyczyną stale wzrastającej liczby uczniów z dysleksją jest brak wcześnie podjętej i systematycznej pracy edukacyjno- terapeutycznej z dziećmi, u których występuje ,,ryzyko dysleksji”, z dziećmi o nieharmonijnym rozwoju w przedszkolach i klasach zerowych- choć pomoc udzielona im właśnie w tym wczesnym okresie często wystarczyłaby, aby zapobiec niepowodzeniom szkolnym.

Według prowadzonych badań ocenia się, że specyficzne trudności w nauce dotyczą 10-15% populacji wszystkich uczniów, nie da się wiec ukryć czy nie zauważać problemu dysleksji.

 

 

Symptomy dysleksji

Terminem dysleksja rozwojowa określa się specyficzne trudności w nauce czytania i pisania u uczniów o prawidłowym rozwoju intelektualnym, a niekiedy nawet wyższej niż przeciętna sprawności umysłowej. Określenie dysleksja rozwojowa uważane jest jako nadrzędne wobec:

  • dysgrafii (trudności w opanowaniu właściwego poziomu graficznego pisma – tzw. brzydkie pismo),
  • dysleksji (trudności w czytaniu, którym często towarzyszą trudności w pisaniu),
  • dysortografii (trudności z opanowaniem poprawnej pisowni, w tym błędy ortograficzne).

W przypadku uczenia się matematyki (gł. arytmetyki) można użyć terminu dyskalkulia.
Te specyficzne trudności są konsekwencją zaburzeń funkcji percepcyjno – motorycznych (językowych, spostrzegania, motoryki, uwagi, pamięci) i ich integracji. Rozwój psychoruchowy tych uczniów jest nieharmonijny i przejawia się opóźnieniem rozwoju różnych analizatorów (wzroku, słuchu, ruchu), a w efekcie zakłóca uczenie się różnych czynności i umiejętności.

Trudności w uczeniu się spowodowane dysleksją występują u dzieci od początku nauki. Jej symptomy można zauważyć już w okresie dzieciństwa, a bardzo wyraźnie w wieku przedszkolnym oraz w klasie zerowej – pomimo systematycznie prowadzonej tam nauki i pomocy rodziców w domu. Dysleksja rozwojowa występuje więc wówczas, jeśli wyniki osiągane przez ucznia są niewspółmierne do poziomu wieku, inteligencji dziecka i jego wysiłku wkładanego w naukę.

W wieku szkolnym informacji o objawach dysleksji dostarcza przede wszystkim ocena głośnego czytania, ocena poziomu pisania i techniki pisania.

Symptomy, które można obserwować w czytaniu to:

  • słaba technika czytania (głoskowanie, sylabizowanie),
  • znaczna liczba błędów podczas czytania,
  • słabe rozumienie czytanego tekstu,
  • niechęć do czytania.

Natomiast oznaki charakterystyczne dla zaburzeń w pisaniu są następujące:

  • trudności w pisaniu ze słuchu, ze wzoru, z pamięci,
  • liczne błędy w pisaniu, w tym ortograficzne- mimo znajomości zasad.

W zachowaniu nieharmonijny rozwój psychomotoryczny objawia się:

  • małą sprawnością ruchową całego ciała,
  • małą sprawnością manualną,
  • gubieniem się w orientacji przestrzeni i w schemacie ciała (np. lewa i prawa strona).

 

Konieczna jest więc współpraca między nauczycielami różnych przedmiotów, gdyż trudności uczniów z dysleksją dotyczą różnych zajęć, choć prawdą jest fakt, iż najbardziej objawiają się na lekcjach języka polskiego.

 

 

Formy pomocy w szkole dla uczniów z dysleksją

Pożądane jest, aby uczniowie z dysleksją mieli możliwość korzystania w szkole z określonych form terapii pedagogicznej, np. mogli uczestniczyć w zajęciach korekcyjno – kompensacyjnych. W wypadku stwierdzenia ciężkiej dysleksji rozwojowej uczeń powinien być objęty terapią indywidualną. Na egzaminach uczniowie dyslektyczni mogą skorzystać ze specjalnych warunków (pisanie w oddzielnej sali, wydłużony czas pracy).Teksty odpowiedzi do zadań otwartych są oceniane za pomocą kryteriów dostosowanych do dysfunkcji ucznia, na przykład nie ocenia się poziomu graficznego i łagodniej ocenia się ortografię. Podstawą prawną do skorzystania z uprawnień, jakie przysługują takim uczniom, jest posiadanie aktualnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Temat praw uczniów dysleksją jest kontrowersyjny i wywołuje dużo emocji. Wiele osób utożsamia te prawa wyłącznie z nadaniem przywilejów wąskiej grupie uczniów. Prawa same w sobie nie powinny być negowane, bowiem ich celem jest wsparcie uczniów mających trudności w uczeniu się i umożliwienie im wyrównania szans edukacyjnych. Można natomiast nie zgodzić się ze sposobem stosowania tych praw w praktyce szkolnej. Opinia poradni nie powinna być traktowana jako ,,zwolnienie lekarskie od błędów ortograficznych” ani ,,przywilej na egzaminach”, lecz posłużyć jako skierowanie do pracy i podstawę do jej ukierunkowania. Zadawanie systematycznej dodatkowej pracy skutecznie zablokuje zazdrość innych uczniów, uczniowi z dysleksją uświadomi natomiast jego własną odpowiedzialność za problem. Mogą to być na przykład dodatkowe ćwiczenia ortograficzne związanymi z popełnianymi w notatkach błędami – ułożenie z tymi wyrazami krzyżówki, rodziny wyrazów, zdań itp.; powtórne staranne przepisywanie w domu nieczytelnych notatek z lekcji.
Skuteczność pomocy oferowanej uczniowi zależy jednak od współpracy zespołu: rodzice, szkoła ( wychowawca, nauczyciele, pedagog ), poradnia.


Praca w klasie z uczniami dyslektycznymi

Ważne jest, aby w nauczaniu stosować metody bazujące na polisensorycznym poznaniu, czyli angażujące słuch, ruch, wzrok, dotyk. Warto również jest stosować określone zasady, pracując w klasie, w której są uczniowie z dysleksją:

1.Uczeń nie powinien być odpytywany z głośnego czytania w obecności klasy, chyba że tekst został w domu szczególnie przygotowany. Warto jednak czasami zadać mu do przeczytania na głos krótkie zdanie, aby nie poczuł się odrzucony.

2.Nauczyciel powinien oceniać wysiłek ucznia i wkład pracy, a nie efekty, które są niewspółmierne do włożonego trudu oraz ocenić jego wiadomości głównie na podstawie wypowiedzi ustnych.

3. Wskazane jest, aby uczeń siedział blisko nauczyciela, łatwiej go wówczas kontrolować, a przy tym bliskość ośmiela i zachęca do zwrócenia się o pomoc.

4.Raz w tygodniu nauczyciel powinien przejrzeć zeszyt ucznia, może też pozwolić mu na pisanie ołówkiem, aby łatwiej było poprawiać błędy.

5. Uczeń nie powinien być ponaglany w czasie pisania czy czytania, nie powinien być też krytykowany czy zawstydzany; nie należy mu przerywać, zwracając uwagę na błędy, ale uważnie wysłuchać i dopiero po skończeniu skomentować wypowiedź.

6. Wskazany jest też wydłużony czas pracy na testach czy sprawdzianach, przy tym nauczyciel powinien upewnić się, czy uczeń zrozumiał polecenia.

7.Estetykę pisma i poprawność ortograficzną oceniać należy opisowo, a prac napisanych nieczytelnie – nie dyskwalifikować – uczeń powinien je przeczytać nauczycielowi.

8. Uczeń powinien mieć do dyspozycji podczas lekcji słownik ortograficzny (powinien leżeć na jego ławce).

Odpowiedzi ucznia z dysleksją zapisane na kartce wcale nie muszą pokazywać jego wiedzy. Stres, kłopoty z zapisem, wolne tempo pisania działają na jego niekorzyść i mogą zdecydowanie obniżać ocenę.
Rolą nauczyciela jest bronienie takich uczniów przed ośmieszeniem ze strony rówieśników. Jego spokój i życzliwość pomagają im opanować stres związany z własnymi niedoskonałościami.
Nie można jednak dopuszczać do sytuacji, że uczeń nie pracuje na lekcji, należy również egzekwować jego systematyczną pracę w domu.

 

 

 

Podsumowanie

Uczniów z dysleksją nie można i nie wolno pozostawiać szkole bez wsparcia i pomocy. Warto wiedzieć, że specyficzne trudności w uczeniu się nie sprowadzają się do kłopotów z opanowaniem szkolnego materiału nauczania, a w rezultacie do szkolnych niepowodzeń uczniów. Mogą się pojawiać także problemy w uczeniu się różnych umiejętności potrzebnych w życiu codziennym, np. w czytaniu nut, w uczeniu się układów tanecznych, w rzucaniu piłką do celu, z utrzymywaniem równowagi podczas jazdy na wrotkach, deskorolce, z opanowaniem znaków drogowych, kierunków przestrzennych oraz z prowadzeniem samochodu.
Nie jest prawdą, że w pewnym momencie jest za późno na pomoc- powinno się jej udzielać w każdym wieku, na każdym poziomie edukacji, choć im wcześniej, tym lepiej. W wypadku starszych uczniów efekty mogą się pojawić dopiero po dwóch latach pracy. Bardzo ważne jest jednak, aby nigdy nie przerywać procesu edukacyjno-terapeutycznego, jakim uczniowie z dysleksją niewątpliwie powinni być objęci.

 

line
copyright © 2011 by Magellanum